Đội tuyển Iran: vì sao mạnh hàng đầu châu Á mà chưa vô địch Asian Cup kể từ 1976
Iran vô địch Asian Cup ba lần liên tiếp vào các năm 1968, 1972 và 1976, rồi từ đó chưa một lần trở lại trận chung kết, dù gần như kỳ nào cũng vào tới tứ kết hoặc bán kết. Lý do không nằm ở một trận thua xui xẻo. Iran rất khó bị đánh bại ở vòng bảng nhờ thể lực, hàng thủ đông người và vài tiền đạo đẳng cấp, nhưng tới các trận loại trực tiếp thì họ thường thua sát nút, thua luân lưu, hoặc bị một Nhật Bản, Hàn Quốc có đội hình sâu hơn bắt bài. Đội hình của HLV Amir Ghalenoei chuẩn bị cho Asian Cup 2027 vẫn đủ sức đi xa, nhưng mang đúng những điểm yếu cũ: các trụ cột đã ngoài 30 tuổi và 5 trận gần nhất trước giải không thắng trận nào.
Iran đã vô địch Asian Cup mấy lần và dừng ở đâu từ sau 1976
Ba lần, cả ba đều trong thập niên 1960 và 1970: năm 1968 và 1976 trên sân nhà, năm 1972 ở Thái Lan. Thế hệ đó thắng cả ba kỳ mà không thua trận nào ở vòng chung kết. Sau 1976, Iran vẫn là khách quen của nhóm bốn đội mạnh nhất, chỉ là không bao giờ bước qua được bán kết.
Từ năm 2000 tới nay, Iran chưa lần nào bị loại ngay ở vòng bảng, nhưng cũng chưa lần nào thắng nổi trận bán kết.
| Năm | Vòng bị loại | Đối thủ | Tỉ số |
|---|---|---|---|
| 2000 | Tứ kết | Hàn Quốc | 1-2 (hiệp phụ) |
| 2004 | Bán kết | Trung Quốc | 1-1, thua luân lưu |
| 2007 | Tứ kết | Hàn Quốc | 0-0, thua luân lưu |
| 2011 | Tứ kết | Hàn Quốc | 0-1 (hiệp phụ) |
| 2015 | Tứ kết | Iraq | 3-3, thua luân lưu |
| 2019 | Bán kết | Nhật Bản | 0-3 |
| 2023 | Bán kết | Qatar | 2-3 |
Bảy kỳ, ba lần thua ở loạt sút luân lưu hoặc hiệp phụ trước cùng một đối thủ là Hàn Quốc, thêm hai lần thua luân lưu nữa. Chỉ một lần Iran bị đè bẹp thật sự, là trận 0-3 trước Nhật Bản năm 2019.
Vì sao Iran hay gục ở vòng loại trực tiếp
Vì cách Iran thắng ở vòng bảng lại chính là thứ làm họ khó thắng ở knock-out. Đội tuyển Iran nhiều năm nay đá thực dụng: lùi đội hình, tranh chấp mạnh, chờ phản công và bóng chết. Gặp những đội yếu hơn ở vòng bảng, cách đá đó cho ra những trận thắng 1-0, 2-0 chắc chắn. Gặp một đội ngang cơ trong trận đấu không được phép hòa, nó biến thành 120 phút bế tắc, và lúc đó loạt luân lưu gần như là một lần tung đồng xu.
Phụ thuộc vào một vài người
Mỗi thế hệ Iran có một hai chân sút thật sự đẳng cấp: Ali Daei ở thập niên 1990 và 2000, bây giờ là Mehdi Taremi và Sardar Azmoun. Khi đối thủ khóa được họ, Iran ít có phương án khác vì tuyến giữa thiên về đánh chặn hơn là tạo cơ hội. Trận thua Nhật Bản 0-3 năm 2019 là ví dụ rõ: Iran tới bán kết không để thủng lưới bàn nào, nhưng khi phải đuổi tỉ số thì gần như không có đường chuyền nào xuyên qua hàng thủ Nhật.
Chiều sâu đội hình kém Nhật Bản và Hàn Quốc
Nhật Bản và Hàn Quốc có hàng chục cầu thủ đá ở các giải châu Âu, nên khi một trụ cột chấn thương họ thay người mà chất lượng gần như không đổi. Iran chủ yếu dựa vào giải quốc nội cộng một nhóm nhỏ xuất ngoại. Asian Cup kéo dài khoảng một tháng, đến bán kết thì đội nào nhiều người dùng được hơn sẽ có lợi.
Đối thủ đã tiến lên, Iran đứng yên
Thua Qatar 2-3 ở bán kết 2023 cho thấy khoảng cách đã đổi chiều. Hai thập niên trước, Qatar không phải đối thủ ngang hàng của Iran. Họ đầu tư bài bản vào đào tạo trẻ và vô địch châu Á hai lần liên tiếp, trong khi Iran vẫn đi tới bán kết bằng gần như cùng một bộ khung của kỳ trước.
Bất ổn ngoài sân cỏ
Iran đổi HLV khá thường xuyên, có giai đoạn chuẩn bị giải với rất ít trận giao hữu vì khó tìm đối thủ. Việc đi lại và thi đấu quốc tế cũng chịu ảnh hưởng của các lệnh trừng phạt. Những thứ này không thua trận thay cho cầu thủ, nhưng khiến một đội vốn đã phụ thuộc vài ngôi sao càng thiếu sự chuẩn bị đồng đều.
Iran mạnh tới đâu nếu nhìn ngoài Asian Cup
Đủ mạnh để luôn có mặt ở World Cup. Iran đã dự World Cup bảy lần (1978, 1998, 2006, 2014, 2018, 2022 và 2026), thuộc nhóm ít đội châu Á góp mặt nhiều nhất. Họ có những trận thắng đáng nhớ như 2-1 trước Mỹ năm 1998, 1-0 trước Morocco năm 2018 và 2-0 trước xứ Wales năm 2022, nhưng chưa lần nào vượt qua vòng bảng. Ở World Cup 2026, Iran hòa cả ba trận vòng bảng (2-2 với New Zealand, 0-0 với Bỉ, 1-1 với Ai Cập) và vẫn bị loại vì thiếu chỉ số trong cuộc đua giành suất đội xếp thứ ba. Đó cũng là kiểu thành tích lặp lại ở Asian Cup: đủ để không ai coi thường, chưa đủ để đi tiếp khi gặp đối thủ cùng tầm.
Liên đoàn bóng đá Iran thành lập năm 1920. Đội tuyển có biệt danh Team Melli (đội tuyển quốc gia) và đá sân nhà ở Azadi Stadium tại Tehran, sức chứa 78.116 chỗ, một trong những sân khó chơi nhất châu Á vì khán giả rất đông. Ali Daei ghi 109 bàn cho Iran, kỷ lục ghi bàn cho đội tuyển quốc gia của bóng đá nam thế giới cho tới năm 2021, khi Cristiano Ronaldo vượt qua.
Đội tuyển Iran hiện tại: HLV, sơ đồ và những người gánh đội
HLV trưởng là Amir Ghalenoei, 62 tuổi, người Iran, thường xếp đội theo sơ đồ 4-4-2 với hai tiền đạo đá cặp. Lựa chọn đó tận dụng được cả Taremi lẫn Azmoun cùng lúc, nhưng cũng làm tuyến giữa chỉ còn hai người, đúng chỗ Iran hay bị lấn át trước các đội cầm bóng tốt.
Đội hình 25 người gần nhất trên dữ liệu trang đội có tuổi trung bình 29,1. Các vị trí then chốt đều do người từ 30 tuổi trở lên nắm:
- Thủ môn Alireza Beiranvand, 34 tuổi.
- Hậu vệ Ehsan Hajisafi 36 tuổi, Shoja Khalilzadeh 37 tuổi, Ramin Rezaeian 36 tuổi.
- Tiền vệ trụ Saeid Ezatolahi, 30 tuổi.
- Tiền đạo Mehdi Taremi 34 tuổi và Sardar Azmoun 31 tuổi; Azmoun cũng là cầu thủ có giá trị chuyển nhượng cao nhất đội, khoảng 6 triệu euro.
Lớp trẻ có tiền đạo Amirhossein Mahmoudi 20 tuổi và hậu vệ Mohammadmehdi Zare 23 tuổi, nhưng chưa ai đủ vị thế để thay thế Taremi hay Ezatolahi trong một trận bán kết. Rezaeian hiện đang chấn thương. Danh sách đầy đủ, số áo và tình trạng từng người bạn xem ở đội hình Iran và danh sách chấn thương.
Phong độ gần đây và Asian Cup 2027
Phong độ trước giải đáng lo. Trong 5 trận gần nhất, Iran không thắng trận nào: ba trận hòa New Zealand 2-2, Bỉ 0-0 và Ai Cập 1-1 là ở vòng bảng World Cup 2026, sau đó là hai trận giao hữu thua Uzbekistan 1-3 và thua Nga 0-2 vào cuối tháng 9/2026. Trận hòa Bỉ cho thấy hàng thủ vẫn chắc khi đá thấp; thua Uzbekistan, một đối thủ cùng châu lục, mới là tín hiệu cần để ý.
Ở Asian Cup 2027, Iran nằm cùng bảng với Trung Quốc, Kyrgyzstan và Syria, mở màn gặp Trung Quốc lúc 20:30 ngày 09/01/2027 (giờ Việt Nam). Với lịch sử của mình, Iran gần như chắc chắn đi tiếp từ một bảng như vậy. Câu hỏi thật sự bắt đầu từ trận knock-out thứ hai, khi họ có thể gặp Nhật Bản, Hàn Quốc, Ả Rập Xê Út đá trên sân nhà hoặc đương kim vô địch Qatar.
Nếu Ghalenoei tìm được cách để Iran chủ động hơn khi bị dẫn bàn, và thế hệ Taremi, Azmoun còn đủ sức cho một giải đấu kéo dài cả tháng, đây có thể là lần đầu Iran vào chung kết sau năm 1976. Giờ thi đấu từng trận bạn theo dõi ở lịch thi đấu của Iran, tỉ số các trận đã đá ở kết quả gần đây, còn vị trí của Iran trong bảng đấu thay đổi sau mỗi lượt nên hãy xem trực tiếp ở bảng xếp hạng Cúp châu Á.
Hỏi nhanh về đội tuyển Iran
Ba câu ngắn còn lại thường xoay quanh trận chung kết gần nhất của Iran, sân Azadi và kỷ lục ghi bàn của Ali Daei.
Lần gần nhất Iran vào chung kết Asian Cup là khi nào?
Năm 1976, khi họ thắng Kuwait 1-0 trên sân nhà để vô địch lần thứ ba liên tiếp. Từ đó tới nay thành tích tốt nhất của Iran là hạng ba.
Sân nhà của đội tuyển Iran ở đâu?
Sân Azadi ở thủ đô Tehran, sức chứa 78.116 chỗ. Đây là nơi Iran đá phần lớn các trận vòng loại trên sân nhà.
Ai ghi nhiều bàn nhất cho đội tuyển Iran?
Ali Daei với 109 bàn. Trong đội hiện tại, Taremi và Azmoun là hai người có nhiều bàn thắng quốc tế nhất.