Luật phạt đền: thủ môn rời vạch sớm, cầu thủ lấn vòng cấm thì khi nào phải đá lại

Kết quả phụ thuộc vào hai điều: ai vi phạm, và bóng có vào lưới hay không. Thủ môn rời vạch sớm mà bóng vẫn vào lưới thì bàn thắng được công nhận; thủ môn cản được bóng thì quả phạt đền được đá lại. Đồng đội của người sút lao vào vòng cấm sớm mà bóng vào thì đá lại, bóng không vào thì đội phòng ngự được đá phạt gián tiếp. Cầu thủ phòng ngự lấn vào sớm mà bóng không vào thì đá lại. Với các cầu thủ lấn vạch, trọng tài chỉ xử khi người đó ảnh hưởng tới tình huống.

Nguyên tắc chung khá dễ nhớ: luật không để đội vi phạm hưởng lợi. Đội nào phạm lỗi mà kết quả có lợi cho mình thì quả phạt đền bị đá lại hoặc bị hủy; kết quả bất lợi cho đội vi phạm thì giữ nguyên.

Ai phải đứng ở đâu khi quả phạt đền được sút

Vi phạm được xét tại đúng khoảnh khắc bóng được sút, so với vị trí bắt buộc dưới đây.

Bóng đặt trên chấm phạt đền, cách vạch cầu môn 11 m. Người sút phải được xác định rõ và phải sút bóng về phía trước.

Thủ môn đứng trên vạch cầu môn, giữa hai cột dọc, mặt hướng về người sút, không chạm vào cột, xà hay lưới. Trước khi bóng được sút, thủ môn được di chuyển ngang trên vạch, nhảy, vung tay. Khi bóng được sút, thủ môn phải có ít nhất một phần bàn chân chạm vạch, hoặc ngang hàng với vạch, hoặc ở phía sau vạch. Bước hẳn cả hai chân lên trước vạch vôi là vi phạm.

Các cầu thủ còn lại của cả hai đội phải đứng trong sân, ngoài vòng cấm, ngoài vòng cung, sau chấm phạt đền và cách chấm ít nhất 9,15 m. Họ chỉ được lao vào khi bóng đã được sút.

Bảng tra: vi phạm nào dẫn tới đá lại

Mỗi hàng là một kiểu vi phạm, hai cột là hai kết quả của cú sút.

Bảng có hai ngoại lệ. Thứ nhất, nếu thủ môn rời vạch sớm nhưng bóng đi ra ngoài hoặc dội cột, xà mà không chạm thủ môn, quả phạt đền chỉ được đá lại khi lỗi của thủ môn rõ ràng ảnh hưởng tới người sút. Thứ hai, cầu thủ lấn vạch chỉ bị xử khi người đó tác động tới tình huống: lao vào chơi quả bóng bật ra, hoặc cản trở thủ môn. Một hậu vệ chạy vào vòng cấm sớm nửa mét rồi đứng nhìn bóng bay ra ngoài thì không làm thay đổi gì.

Ví dụ: tiền đạo sút, thủ môn bước lên trước một bước và đẩy bóng ra. Trọng tài cho đá lại. Nếu lần này tiền đạo sút vào, bàn thắng được tính bình thường.

Thủ môn vi phạm có bị thẻ không

Lần đầu thủ môn vi phạm khi cản phạt đền, trọng tài cho đá lại và chỉ nhắc nhở. Từ lần vi phạm thứ hai trong cùng trận, thủ môn nhận thẻ vàng.

Trường hợp hiếm hơn là thủ môn và người sút cùng vi phạm một lúc. Khi đó, dù bóng có vào lưới hay không, người sút bị thẻ vàng và đội phòng ngự được đá phạt gián tiếp.

Người sút được làm gì và không được làm gì

Hai lỗi hay gặp của người sút là giả động tác sai lúc và chạm bóng hai lần.

Giả động tác

Người sút được chạy đà chậm, dừng lại, đổi nhịp trong lúc chạy đà. Khi đã chạy đà xong mà còn làm động tác giả sút để thủ môn đổ người trước, đó là vi phạm: người sút nhận thẻ vàng, đội phòng ngự được đá phạt gián tiếp, kể cả khi bóng vào lưới.

Chạm bóng hai lần

Sau khi sút, người sút không được chạm bóng lần nữa cho tới khi một cầu thủ khác chạm vào bóng. Nếu bóng dội cột hoặc xà bật ra rồi người sút đá bồi, đội phòng ngự được đá phạt gián tiếp. Bóng bật ra từ thủ môn thì khác: thủ môn đã chạm bóng, nên người sút được đá bồi bình thường.

Trường hợp vô tình chạm bóng hai lần (trượt chân, bóng chạm vào chân trụ) từng gây tranh cãi lớn sau cú sút luân lưu của Julián Álvarez (Atlético Madrid) trước Real Madrid ở vòng 1/8 Champions League tháng 3/2025. Cú sút vào lưới nhưng bị hủy vì chân trụ chạm bóng trước. Sau đó luật được làm rõ: chạm bóng hai lần vô tình mà bóng vào lưới thì đá lại, bóng không vào thì đội phòng ngự đá phạt gián tiếp.

Người sút cũng được chuyền ngang cho đồng đội thay vì sút thẳng, miễn bóng đi về phía trước và đồng đội đứng đúng chỗ lúc bóng được chạm.

Phạt đền ở phút cuối hiệp và trong loạt luân lưu

Nếu trọng tài thổi phạt đền ở phút cuối của hiệp, hiệp đấu được kéo dài tới khi quả phạt đền hoàn tất. Quả phạt đền kết thúc khi bóng dừng lăn, ra ngoài cuộc, hoặc trọng tài dừng trận vì một lỗi. Vì thế không có đá bồi trong tình huống này.

Loạt sút luân lưu sau hiệp phụ dùng phần lớn quy định của quả phạt đền, cộng thêm quy định riêng: không có đá bồi, mỗi cú sút kết thúc ngay khi bóng dừng hoặc ra ngoài.

VAR có kiểm tra thủ môn rời vạch không

Có. Phạt đền là một trong các tình huống VAR được can thiệp, và việc thủ môn rời vạch sớm hay cầu thủ lấn vạch nằm trong phạm vi đó. VAR chỉ báo khi vi phạm thực sự ảnh hưởng tới kết quả: thủ môn bước lên rồi cản được bóng, hay người lấn vạch ghi bàn từ quả bóng bật ra.

Hỏi nhanh

Hai câu dưới đây là về chuyện trước khi có quả phạt đền: khi nào trọng tài chỉ tay vào chấm.

Khi nào thì đội tấn công được hưởng phạt đền?

Khi cầu thủ phòng ngự phạm một lỗi bị phạt trực tiếp (đá, ngáng, đẩy, giữ người, chạm tay phạm luật) trong vòng cấm đội mình, lúc bóng đang trong cuộc. Lỗi bị phạt gián tiếp, như chơi nguy hiểm không có va chạm, dù xảy ra trong vòng cấm cũng chỉ là đá phạt gián tiếp.

Phạm lỗi ngay trên vạch vòng cấm có được phạt đền không?

Có. Vạch vôi thuộc về vòng cấm. Trọng tài xét theo điểm tiếp xúc đầu tiên của lỗi, không theo chỗ cầu thủ ngã: phạm lỗi ngoài vòng cấm rồi ngã vào trong thì vẫn chỉ là đá phạt trực tiếp.