Cách tính bù giờ: trọng tài cộng những gì để ra 5 phút hay 10 phút

Bù giờ là tổng thời gian bị mất trong một hiệp vì thay người, chấn thương, câu giờ, rút thẻ, nghỉ uống nước, kiểm tra VAR, ăn mừng bàn thắng và những lần dừng bất thường khác. Trọng tài chính tự theo dõi và cộng các khoản đó, còn trọng tài thứ tư chỉ giơ bảng báo con số tối thiểu. Hiệp nào có chấn thương nặng hay VAR xem lại lâu thì bù dài, hiệp trôi chảy thì bù ngắn.

Những khoản nào được cộng vào bù giờ

Mỗi hiệp dài 45 phút và đồng hồ chạy liên tục, kể cả khi bóng nằm ngoài sân. Phần thời gian bị mất vì các lần dừng được trả lại ở cuối hiệp. Luật liệt kê tám nhóm nguyên nhân mà trọng tài phải cộng:

1. Thay người.
2. Đánh giá chấn thương và đưa cầu thủ chấn thương ra khỏi sân.
3. Câu giờ.
4. Rút thẻ và xử lý kỷ luật.
5. Dừng trận vì lý do y tế mà điều lệ giải cho phép, như nghỉ uống nước hay nghỉ làm mát.
6. Kiểm tra và xem lại VAR.
7. Ăn mừng bàn thắng.
8. Các nguyên nhân khác, ví dụ bóng được đưa vào cuộc chậm hẳn so với bình thường.

Những lần bóng ra biên, phát bóng hay đá phạt diễn ra với tốc độ bình thường thì không được cộng riêng. Bóng đá chấp nhận một lượng thời gian chết «tự nhiên», trọng tài chỉ trả lại phần dừng vượt quá mức đó. Đây là khác biệt lớn với bóng rổ, nơi đồng hồ dừng mỗi khi bóng chết.

Ai quyết định con số trên bảng

Chỉ trọng tài chính quyết định bù giờ. Trọng tài thứ tư đứng ngoài đường biên, nhận con số qua tai nghe rồi giơ bảng điện tử ở cuối mỗi hiệp.

Con số trên bảng là mức tối thiểu. Nếu trong thời gian bù giờ lại có thay người, chấn thương hay bàn thắng, trọng tài cộng tiếp, nên bảng ghi 4 phút mà trận kết thúc ở phút 90+6 là hoàn toàn đúng luật. Điều ngược lại thì không được: trọng tài không thể thổi còi trước khi hết số phút đã báo.

Luật cũng không cho bù chéo giữa hai hiệp: trọng tài tính thiếu giờ ở hiệp một thì không được kéo dài hiệp hai để trả lại. Mỗi hiệp được tính riêng.

Cộng thử một hiệp đấu

Hai hiệp hai giả định dưới đây cho thấy cùng một cách cộng có thể ra 3 phút hoặc 10 phút. Thời gian từng khoản chỉ để minh hoạ.

Hai hiệp có cùng 45 phút trên đồng hồ, nhưng một ca chấn thương và một lần VAR đủ làm bù giờ tăng gấp ba. Vì vậy hiệp một thường bù ít hơn hiệp hai: phần lớn các lần thay người, ăn mừng và câu giờ dồn vào nửa sau trận.

Vì sao bù giờ bây giờ dài hơn trước

Trước World Cup 2022, trọng tài thường ước lượng bù giờ khá rộng tay. Từ giải đó, FIFA yêu cầu trọng tài cộng đủ từng khoảng thời gian chết, gồm cả ăn mừng bàn thắng và VAR, để thời gian bóng lăn thực tế không bị hụt.

Trận Anh thắng Iran 6-2 ngày 21/11/2022 là ví dụ rõ nhất. Thủ môn Iran Alireza Beiranvand bị va đầu từ những phút đầu và phải nằm sân hai lần trước khi được cáng ra. Riêng hiệp một bù 14 phút, cả trận gần 27 phút bù giờ.

Ngoại hạng Anh áp dụng cách tính tương tự từ mùa 2023/24. Tính tới cuối tháng 4/2024, bù giờ trung bình mỗi trận đã tăng từ 8 phút 27 giây của mùa 2022/23 lên 11 phút 39 giây, và đã có 138 bàn thắng ghi trong bù giờ, phá kỷ lục cũ 102 bàn của mùa 2016/17.

World Cup 2026 thêm một khoản nữa: mỗi hiệp có quãng nghỉ uống nước 3 phút vào khoảng phút 22, áp dụng cho mọi trận bất kể thời tiết. Thời gian này được cộng vào bù giờ cuối hiệp.

Bù giờ hết thì trận kết thúc lúc nào

Trận kết thúc khi đã đủ thời gian bù giờ, cộng thêm những lần dừng phát sinh trong chính quãng bù giờ đó. Trọng tài không phải chờ một pha tấn công kết thúc mới thổi còi, kể cả khi tiền đạo đang đi bóng vào vòng cấm.

Ngoại lệ duy nhất là phạt đền. Nếu một quả phạt đền được thổi ở cuối hiệp, hoặc phải đá lại, hiệp đấu kéo dài cho tới khi quả phạt đền đó được thực hiện xong. Quả phạt đền của Mehdi Taremi gỡ 2-6 cho Iran trong trận gặp Anh được đá ở phút 103, tức khoảng 90+13.

Hiệp phụ cũng có bù giờ, cách tính y như hai hiệp chính.

Luật mới làm giảm thời gian chết

Bù giờ dài là cách chữa cháy, còn các luật mới nhắm thẳng vào nguyên nhân: cầu thủ cố tình kéo dài thời gian bóng chết. Có ba thay đổi gần đây:

• Từ mùa 2025/26, thủ môn giữ bóng trong tay quá 8 giây thì đối phương được hưởng phạt góc. Trước đó, lỗi giữ bóng quá 6 giây chỉ bị phạt gián tiếp và rất hiếm khi bị thổi.
• Từ mùa 2026/27, trọng tài được đếm ngược 5 giây khi thấy đội ném biên hoặc phát bóng cố tình chậm. Hết giờ, ném biên chuyển cho đối phương, phát bóng thành phạt góc cho đối phương.
• Cũng từ mùa 2026/27, cầu thủ bị thay phải rời sân trong 10 giây. Chậm thì người vào thay phải chờ, đội tạm chơi thiếu người. Chi tiết có trong bài luật thay người.

Những luật này không thay đổi cách tính bù giờ, nhưng nếu các đội bớt câu giờ thì số phút phải cộng cuối hiệp cũng giảm theo.

Hỏi nhanh về bù giờ

Phần lớn thắc mắc về bù giờ nảy ra lúc đọc phút ghi bàn hoặc nhìn đồng hồ trên sân, vì hai chỗ này hiển thị bù giờ theo cách khác nhau.

45+2 và 90+4 nghĩa là gì?

Đó là phút thứ hai của bù giờ hiệp một và phút thứ tư của bù giờ hiệp hai. Bàn thắng ở bù giờ được ghi theo cách này trên trang tỷ số trực tiếp, thay vì ghi phút 47 hay 94, để không lẫn với hiệp sau.

Bàn thắng trong bù giờ có tính vào kết quả 90 phút không?

Có. Kết quả chính thức sau hai hiệp gồm cả bù giờ của hai hiệp, chỉ không gồm hiệp phụ và loạt luân lưu. Cách tính hiệp phụ có trong bài hiệp phụ và luân lưu.

Vì sao đồng hồ trên sân đứng ở 90:00?

Nhiều giải cho đồng hồ trên sân dừng ở phút 45 và 90 để khán giả biết hiệp chính đã hết. Ngoại hạng Anh để đồng hồ chạy tiếp từ mùa 2023/24, và UEFA cũng bỏ việc dừng đồng hồ trên sân ở phút 45 và 90 trong các giải của mình từ mùa 2026/27. Dù đồng hồ hiển thị thế nào, trọng tài chính vẫn tính giờ bằng đồng hồ của mình.

Câu giờ có bị phạt thẻ không?

Có. Ngoài việc thời gian câu giờ bị cộng vào bù giờ, cầu thủ cố tình làm chậm việc đá lại có thể nhận thẻ vàng. Mức phạt cụ thể có trong bài thẻ vàng, thẻ đỏ.