Vì sao xác suất ba cửa 1X2 cộng lại hơn 100%: biên lợi nhuận nhà cái

Phần vượt 100% là biên lợi nhuận (overround, hay margin) được cộng sẵn vào tỷ lệ. Lấy 1 chia cho tỷ lệ thập phân của mỗi cửa sẽ ra xác suất ngầm định của cửa đó; nếu tỷ lệ công bằng, các xác suất này cộng lại đúng 100%. Bên ra kèo nâng từng xác suất lên một chút rồi mới đổi ngược ra tỷ lệ, nên tổng luôn vượt 100%. Ba tỷ lệ 11.00 / 7 / 1.22 của một trận cộng ra khoảng 105,3%, tức biên khoảng 5,3%.

Phần vượt 100% từ đâu ra?

Nó sinh ra ở bước đặt tỷ lệ. Tỷ lệ thập phân 2.00 tương ứng xác suất 1 / 2.00 = 50%; tỷ lệ 1.22 tương ứng khoảng 82%. Đó là xác suất ngầm định: khả năng xảy ra mà tỷ lệ đang «nói».

Một trận chỉ có ba kết quả 1X2 (chủ thắng, hòa, khách thắng) và đúng một kết quả xảy ra, nên xác suất thật của ba cửa cộng lại phải bằng 100%. Nếu tỷ lệ được đặt công bằng, tổng 1/tỷ lệ cũng bằng 100%, và về lý thuyết bên ra kèo không lời không lỗ.

Thực tế, tỷ lệ được làm theo ba bước. Đầu tiên, bộ phận định giá ước lượng xác suất từng kết quả từ phong độ, lực lượng, sân nhà, số bàn kỳ vọng. Sau đó họ nâng mỗi xác suất lên vài phần trăm rồi đổi ngược ra tỷ lệ. Khi kèo đã mở, tỷ lệ còn được chỉnh theo tin tức và dòng tiền. Bước thứ hai làm mọi tỷ lệ thấp hơn mức công bằng một chút, và chính phần nâng thêm đó hiện ra thành con số vượt 100% khi bạn cộng lại.

Tính biên lợi nhuận thế nào?

Cộng nghịch đảo tỷ lệ thập phân của mọi cửa trong cùng một kèo, rồi trừ đi 1:

overround = (1/d1 + 1/d2 + … + 1/dn) − 1

trong đó d1, d2… là tỷ lệ thập phân của từng cửa. Làm cụ thể:

1. Lấy đủ tỷ lệ của mọi cửa trong cùng một kèo, cùng một thời điểm (1X2 có ba cửa, kèo chấp và tài xỉu có hai).
2. Tính 1 chia cho từng tỷ lệ.
3. Cộng các kết quả lại.
4. Trừ 1 (hoặc trừ 100%) để ra biên.

Công thức chỉ dùng được với tỷ lệ thập phân. Tỷ lệ Hồng Kông, Malaysia hay Indonesia phải đổi sang thập phân trước, nếu không phép cộng sẽ ra số vô nghĩa. Tỷ lệ phải lấy cùng một lúc, vì tỷ lệ của các cửa đổi liên tục và ghép số của hai thời điểm khác nhau sẽ cho kết quả sai.

Ví dụ với tỷ lệ của một trận thật

Lấy dòng tỷ lệ của trận OFI Crete gặp Bayer Leverkusen: 1X2 là 11.00 (OFI Crete thắng), 7 (hòa) và 1.22 (Leverkusen thắng). Ba xác suất ngầm định cộng lại ra 105,34%, nên biên của kèo 1X2 này khoảng 5,3%.

Cùng dòng đó còn ba kèo khác, và mỗi kèo có biên riêng:

Kèo phạt góc trong trận này có biên gần gấp đôi kèo tài xỉu bàn thắng. Đó là kiểu chênh lệch hay gặp: kèo chính có nhiều người theo dõi và so sánh nên biên mỏng, còn kèo phụ như phạt góc, thẻ phạt, tỷ số chính xác thường có tổng xác suất cao hơn hẳn. Tỷ lệ thay đổi liên tục, nên các con số trên chỉ đúng tại thời điểm chụp; khi gặp một kèo khác, bạn tự tính lại theo cùng công thức với tỷ lệ trên trang kèo nhà cái hôm nay.

Bỏ biên để ra xác suất sạch

Chia xác suất ngầm định của từng cửa cho tổng xác suất của kèo. Kết quả là một bộ xác suất cộng lại đúng 100%.

Với trận trên, tổng là 1,0534. OFI Crete thắng: 9,09% / 1,0534 ≈ 8,6%. Hòa: 14,29% / 1,0534 ≈ 13,6%. Leverkusen thắng: 81,97% / 1,0534 ≈ 77,8%. Ba con số này cộng lại bằng 100%.

Cách chia đều này đơn giản nhưng chỉ là ước lượng. Biên thường không được rải đều cho các cửa; cửa ít khả năng xảy ra (như OFI Crete thắng ở đây) hay bị cộng biên nhiều hơn so với kích thước của nó, nên xác suất thật của cửa dưới có thể còn thấp hơn con số 8,6%.

Payout và vigorish khác overround thế nào?

Cả ba suy ra từ cùng một tổng xác suất. Overround là phần tổng xác suất vượt 100%. Payout (tỷ lệ hoàn trả) là 1 chia cho tổng xác suất: về lý thuyết, trên 100 đồng đặt vào thị trường đó có bao nhiêu đồng được trả lại. Vigorish (hay «vig») là 1 trừ payout, tức phần bên ra kèo giữ lại.

Kèo hai cửa 1.90 / 1.90 cho thấy rõ sự khác nhau. Mỗi cửa có xác suất ngầm định 52,63%, tổng 105,26%, overround khoảng 5,3%. Payout là 1 / 1,0526 ≈ 95,0%, nên vigorish khoảng 5,0%. Overround luôn lớn hơn vigorish một chút vì hai con số chia cho hai mẫu số khác nhau.

Đổi ngược cũng dễ: payout 97% nghĩa là tổng xác suất bằng 1 / 0,97 ≈ 103,09%, tức overround khoảng 3,1%.

Những hiểu lầm hay gặp về biên lợi nhuận

Hiểu lầm phổ biến nhất là đọc biên như mức thua tối đa. Biên 5% là kỳ vọng trung bình trên toàn bộ tiền đặt vào một thị trường; với một người cụ thể, một lần đặt có thể mất trọn số tiền.

Hiểu lầm thứ hai là coi tỷ lệ cao là dấu hiệu bên ra kèo «hào phóng». Tỷ lệ 11.00 của OFI Crete cao vì xác suất thắng thấp, không phải vì được trả thêm. Như phần bỏ biên đã cho thấy, chính cửa dưới hay mang phần biên dày hơn.

Vì tổng xác suất luôn vượt 100%, đặt tiền đều đặn theo đúng các tỷ lệ này về dài hạn sẽ nhận lại ít hơn số đã bỏ ra, đúng bằng phần chênh mà payout cho thấy. Đó là phép tính, không phụ thuộc vào kinh nghiệm hay cảm giác của người đặt.

Bài chỉ giải thích phép tính, không khuyến khích cá cược. Nội dung dành cho người từ 18 tuổi, xem cảnh báo 18+.